Το έργο, που αποτελεί δωρεά της AHEPA HELLAS, Τμήμα Λάρισας HJ-26 «P. Baltis», είναι έμπνευσης του Λαρισαίου αρχιτέκτονα Αλέξανδρου Ιακωβάκη και αναμένεται να αποτελέσει ένα νέο σημείο αναφοράς για την πόλη, τόσο αισθητικά όσο και συμβολικά.
Η Δημοτική Επιτροπή του Δήμου Λαρισαίων ενέκρινε πρόσφατα, σε συνεδρίασή της, την αποδοχή της δωρεάς και την τοποθέτηση του μνημείου στον κυκλικό κόμβο, αναγνωρίζοντας τη σημασία της πρωτοβουλίας της AHEPA, ενός οργανισμού που συνδέει τους Έλληνες της διασποράς με την πατρίδα και υποστηρίζει πολιτιστικές, κοινωνικές και φιλανθρωπικές δράσεις σε όλη τη χώρα. Το μνημείο του Αλέξανδρου Ιακωβάκη αποτελείται από δύο πλάκες λευκού μαρμάρου Θάσου, που τέμνονται κάθετα σχηματίζοντας έναν σταυρό – σημείο συνάντησης και διασταύρωσης, που παραπέμπει τόσο στη γεωμετρία της πόλης όσο και στην ίδια την έννοια της πορείας και του προσανατολισμού. Στα τέσσερα τεταρτημόρια που σχηματίζονται από την τομή, αποκαλύπτονται μεταλλικές πλάκες τεχνοτροπίας Corten, στις οποίες, μέσω κοπής με λέιζερ, απεικονίζεται μια ελιά με τις ρίζες, τα κλαδιά και τα φύλλα της, ενώ πουλιά πετούν ανάμεσά τους. Η ελιά, διαχρονικό σύμβολο της ειρήνης, της γονιμότητας και της επιμονής, γίνεται εδώ φορέας του ελληνικού στοιχείου και της μνήμης, ενώ τα πουλιά, ελαφρά και ελεύθερα, συμβολίζουν την απομάκρυνση, τη νοσταλγία και την επιθυμία επιστροφής.
«Το έργο», όπως εξηγεί ο δημιουργός του, «αποτελεί μια συναισθηματική αναφορά στην ελληνική ψυχή και την αδιάκοπη επιθυμία επανασύνδεσης με τον τόπο καταγωγής. Είναι αφιερωμένο στην ιστορική και συνεχιζόμενη μετανάστευση των Ελλήνων, στη δύναμη της ομογένειας και στην αίσθηση του ανήκειν που παραμένει ζωντανή, όπου κι αν βρίσκεται κάποιος». Η καλλιτεχνική πρόθεση ενσαρκώνεται και μορφολογικά: οι πλάκες τέμνονται ώστε να δημιουργούν έναν χώρο διαλόγου ανάμεσα στη μνήμη και την παρουσία, ανάμεσα στη γη (το μάρμαρο) και τον ουρανό (το μέταλλο). Η επιλογή των υλικών -το λευκό μάρμαρο Θάσου και ο οξειδωμένος χάλυβας- αποδίδει τον διάλογο ανάμεσα στο άφθαρτο και το φθαρτό, το σταθερό και το μεταβατικό. Το έργο έχει συνολικές διαστάσεις 2,40×2,40×1,80 μέτρα και σχεδιάστηκε έτσι ώστε να προβάλλεται οπτικά από όλες τις κατευθύνσεις του κόμβου – δημιουργώντας μια κυκλική εμπειρία θέασης. Κάθε τεταρτημόριο φιλοξενεί δύο μεταλλικές πλάκες που σχηματίζουν το μοτίβο της ελιάς και των πουλιών, το οποίο επαναλαμβάνεται συμμετρικά στις τέσσερις πλευρές, δίνοντας στο έργο την αίσθηση της ενότητας και της συνεχούς κίνησης.
Η θεμελίωση του μνημείου προβλέπει τριπλή στρώση υποδομής – χαλίκι για αποστράγγιση, οπλισμένο σκυρόδεμα σε σχήμα σταυρού. Ο περιβάλλων χώρος του κόμβου θα διαμορφωθεί με φυσικό χλοοτάπητα, ώστε να εντάσσει το έργο αρμονικά στο αστικό περιβάλλον, προσφέροντας μια ανάσα πρασίνου στο σημείο. Ο φωτισμός θα παίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάδειξη του μνημείου, με τέσσερα σποτ τοποθετημένα στα κέντρα των τεταρτημορίων, που θα φωτίζουν από μέσα τις μεταλλικές επιφάνειες, αποκαλύπτοντας τις λεπτομέρειες της ελιάς και των πουλιών. Συμπληρωματικά, ο φωτισμός του δρόμου θα λειτουργεί ως «σκηνικό φως», προβάλλοντας το έργο χωρίς να το απομονώνει από το αστικό τοπίο. Τις νυχτερινές ώρες, το φως θα περνά μέσα από τις κοπές του μετάλλου, προβάλλοντας τις μορφές της ελιάς και των πουλιών σαν σκιές πάνω στο μάρμαρο – ένα παιχνίδι φωτός και σιωπής που ενισχύει τον συμβολισμό της μνήμης και της νοσταλγίας.
Η ΔΩΡΕΑ
Με τη συγκεκριμένη δωρεά, η AHEPA HELLAS και ειδικότερα το Τμήμα Λάρισας HJ-26 «P. Baltis» συνεχίζουν μια μακρά παράδοση υποστήριξης πολιτιστικών παρεμβάσεων στον δημόσιο χώρο. Το έργο του Αλέξανδρου Ιακωβάκη, πέρα από την καλλιτεχνική του αξία, λειτουργεί και ως γέφυρα ανάμεσα στους Έλληνες της διασποράς και τον τόπο καταγωγής τους, υπενθυμίζοντας πως ο δεσμός αυτός, αν και από απόσταση, παραμένει ζωντανός και ενεργός. Στον κόμβο όπου θα τοποθετηθεί, το μνημείο αναμένεται να αποτελέσει ένα νέο σημείο αναφοράς για τη Λάρισα, έναν χώρο συνάντησης της τέχνης, της ιστορίας και του συμβολισμού – μια διακριτική, αλλά ισχυρή υπενθύμιση ότι, όσο μακριά κι αν ταξιδέψει κάποιος, οι ρίζες του παραμένουν πάντα στο φως.
Θανάσης Αραμπατζής
