Το περιστατικό επαναφέρει με ένταση ένα πρόβλημα που παραμένει χρόνιο και άλυτο: την πτώση επιχρισμάτων, σοβάδων και δομικών υλικών από παλαιές -και όχι μόνο- οικοδομές, λόγω έλλειψης συντήρησης και αμέλειας ιδιοκτητών.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Αντίθετα, τέτοια συμβάντα καταγράφονται κατά καιρούς σε διάφορα σημεία της πόλης, κυρίως σε περιοχές με παλαιό κτιριακό απόθεμα (φωτ.). Μπαλκόνια, μαρκίζες, στηθαία, εξώστες και όψεις κτιρίων παρουσιάζουν φθορές από την πολυετή έκθεση στις καιρικές συνθήκες, με αποτέλεσμα την αποσάθρωση επιχρισμάτων και την αποκόλληση υλικών.
Ο κίνδυνος είναι προφανής: πεζοί, οδηγοί, καταστηματάρχες και περίοικοι κινούνται καθημερινά κάτω από οικοδομές που μπορεί να κρύβουν «παγίδες», έτοιμες να καταρρεύσουν, χωρίς καμία προειδοποίηση.
ΑΜΕΛΕΙΑ ΙΔΙΟΚΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΚΕΝΑ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ
Στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκεται, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η αμέλεια συντήρησης των κτιρίων από τους ιδιοκτήτες. Η συνεχής φροντίδα και επισκευή των οικοδομών αποτελεί υποχρέωση, ωστόσο στην πράξη συχνά παραμελείται, είτε λόγω κόστους είτε λόγω αδιαφορίας, ιδίως σε περιπτώσεις ακατοίκητων ή παλαιών κτιρίων με πολλούς συνιδιοκτήτες.
Το αποτέλεσμα είναι ότι οι φθορές εξελίσσονται αθόρυβα, μέχρι τη στιγμή που κομμάτια σοβά ή σκυροδέματος αποκολλώνται και πέφτουν στον δρόμο. Τότε, συνήθως, κινητοποιούνται οι Αρχές, εκ των υστέρων.
Σε περιπτώσεις όπου καταγράφεται ή καταγγέλλεται πτώση υλικών, ο Δήμος, μέσω των αρμόδιων υπηρεσιών, μπορεί να προχωρήσει σε αυτοψία προκειμένου να διαπιστωθεί αν μια οικοδομή χαρακτηρίζεται επικίνδυνη. Η αυτοψία βασίζεται στις ισχύουσες διατάξεις περί επικινδύνων οικοδομών και περιλαμβάνει οπτικό έλεγχο της κατάστασης του κτιρίου.
Σύμφωνα με πρακτικές που έχουν εφαρμοστεί στο παρελθόν σε αντίστοιχες περιπτώσεις, διαπιστώνονται συνήθως φαινόμενα όπως ρηγματώσεις, αποσαθρωμένα επιχρίσματα, εκτεθειμένος οπλισμός σκυροδέματος και φθορές σε εξώστες και στηθαία. Όταν οι όψεις ενός κτιρίου κριθούν επικίνδυνες, οι ιδιοκτήτες καλούνται να προχωρήσουν άμεσα σε συγκεκριμένες ενέργειες.
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ
Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι ιδιοκτήτες υποχρεούνται να λάβουν άμεσα προσωρινά μέτρα ασφαλείας, ώστε να προστατευτεί το κοινό. Αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν σήμανση, προσωρινή περίφραξη, αποκλεισμό τμημάτων πεζοδρομίου ή κάλυψη επικίνδυνων σημείων με προστατευτικά δίχτυα, ώστε να αποτραπεί η πτώση υλικών.
Παράλληλα, οφείλουν να προχωρήσουν στην απομάκρυνση των σαθρών και αποκολλημένων τμημάτων και στη συνέχεια στην αποκατάσταση των βλαβών, με εργασίες που εκτελούνται υπό την επίβλεψη αρμόδιου μηχανικού. Οι εργασίες άρσης επικινδυνότητας προβλέπεται να γίνονται σε στενά χρονικά περιθώρια, ενώ οι υπόλοιπες επισκευές εντός συγκεκριμένης προθεσμίας.
Η ευθύνη βαρύνει αποκλειστικά τους ιδιοκτήτες, οι οποίοι υποχρεούνται να συμμορφωθούν με τις οδηγίες των αρμόδιων υπηρεσιών και να διευκολύνουν τον έλεγχο και τις εργασίες.
ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΤΗΡΟΥΝΤΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΑ
Σε περίπτωση που οι ιδιοκτήτες δεν προχωρήσουν εγκαίρως στις απαιτούμενες ενέργειες, προβλέπονται κυρώσεις, ακόμη και ποινικές, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Οι αρμόδιες πολεοδομικές υπηρεσίες έχουν τη δυνατότητα να κινήσουν διαδικασίες σε βάρος των υπευθύνων, εφόσον ο κίνδυνος δεν αρθεί εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.
Παρά ταύτα, στην πράξη, οι διαδικασίες αυτές συχνά καθυστερούν, ενώ μέχρι να ολοκληρωθούν, ο κίνδυνος παραμένει.
Ο Δήμος δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ευθύνη των ιδιοκτητών. Ο ρόλος του είναι ελεγκτικός και παρεμβατικός όπου απαιτείται, αλλά η συντήρηση των κτιρίων δεν αποτελεί δημοτική αρμοδιότητα. Παρ’ όλα αυτά, οι πολίτες συχνά στρέφονται προς τον Δήμο μετά από κάθε περιστατικό, ζητώντας λύσεις για ένα πρόβλημα που έχει βαθύτερες αιτίες.
ΖΗΤΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ
Το περιστατικό στη συμβολή Παπαναστασίου και Μανδηλαρά λειτουργεί ως καμπανάκι κινδύνου. Η τύχη -και όχι η πρόληψη- ήταν αυτή που απέτρεψε τα χειρότερα. Το ερώτημα είναι πόσες ακόμα φορές θα χρειαστεί να «κρατήσουμε την ανάσα μας» μέχρι να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα συνολικά.
Η πτώση επιχρισμάτων δεν είναι απλώς ένα τεχνικό ή γραφειοκρατικό ζήτημα. Είναι θέμα δημόσιας ασφάλειας, καθημερινότητας και ευθύνης. Και όσο τα κτίρια γερνούν χωρίς συντήρηση, τόσο ο κίνδυνος θα παραμένει… πάνω από τα κεφάλια όλων μας.
Θανάσης Αραμπατζής
